GELİR VERGİSİNİN HESAPLANMASINDA EĞİTİM VE SAĞLIK HARCAMALARININ GELİR VERGİSİ MATRAHINDAN İNDİRİLMESİ

GELİR VERGİSİNİN HESAPLANMASINDA EĞİTİM VE SAĞLIK HARCAMALARININ GELİR VERGİSİ MATRAHINDAN İNDİRİLMESİ

ÖZET

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na göre, gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tâbidir. Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarını ifade etmektedir. Mezkur kanunun 89 uncu maddesine göre de 2025 yılında elde ettikleri kazanç ve iratları 2026/ Mart ayında yıllık beyanname ile beyan edecek olan mükellefler yıl içinde yapmış oldukları bazı harcamaları belirli şartlar dahilinde indirim konusu yapabilmektedirler.  Bu indirim haklarından gelir vergisi beyannamelerinde en çok kullanıldığı görülen indirim türleri ise eğitim ve sağlık harcamalarıdır. Bu sebeple bu makalemizde bu iki indirim konusunun vergisel etkileri ve mükelleflere sağladığı avantajlar ele alınarak özelgeler ve örnek olaylarla teori ve uygulama kısmı açıklanacaktır.

Anahtar Kelimeler: Gelir Vergisi Matrahı, Eğitim ve Sağlık Harcamaları, Vergi Matrahı, Gelir Vergisi Hesaplama

1.GİRİŞ

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun[1] “Diğer İndirimler” başlıklı 89 maddesi  kapsamında yer alan kanun hükmüne göre; yıllık gelir vergisi matrahının tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde beyan edilen gelirlerden bazı indirimlerin yapılması mümkün bulunmaktadır. Eğitim ve sağlık harcamalarının gelir vergisi matrahından düşülmesi, özellikle ailelerin eğitim ve sağlık harcamaları yapmasını teşvik ederek desteklemeyi amaçlar. Bu indirimlerin genel amacı, mükelleflerin kendileri, eşleri veya çocukları için yaptığı harcamaların vergisel bir avantaj yaratmasını sağlayamak ve bu harcamaları teşvik ederek hem sektör bazında hem de toplumsal fayda bazında bir fayda yaratmaktır.

2.EĞİTİM VE SAĞLIK HARCAMLARININ GELİR VERGİSİ MATRAHINDAN İNDİRİM KONUSU YAPILABİLMESİ İÇİN GEREKEN GENEL ŞARTLAR

Gelir vergisi matrahının tespitinde beyanname üzerinde indirim yapılabilmesi için 2 temel şart vardır. Bunlardan birincisi; gelir vergisi beyannamesinde beyan edilen bir gelirin bulunması,ikinci şart ise; eğer indirim yapılabilmesi  şarta bağlanmış ise ilgili şartların yerine getirilmesi gerekmektedir.

- Eğitim ve sağlık harcamalarının gelir vergisi matrahından indirim konusu yapılabilmesi için de;

- Beyan edilen gelirin %10’unu aşmaması,

- Türkiye’de yapılması,

- Gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi,

- Mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocukları için yapılması, gerekmektedir.

GVK-3/2003-3 sayılı Gelir Vergisi Sirkülerine[2] göre de, indirim konusu yapılcak tutarın hesaplanmasında beyan edilen gelir, yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer alan indirimler ve geçmiş yıl zararları düşülmeden önceki tutar olduğu belirtilmiştir.

Eğitim ve sağlık harcamları, beyan edilen gelirin %10’u ile sınırlı olarak beyanname üzerinden inidirilmekte olup indirilemeyen kısım gelecek yıla devredilemez. Bahsi geçen harcamalar hangi yılda yapılmışsa o yılın beyannamesinde indirime konu edilebilir.

Gelir vergisi matrahında inidirime konu eğitim ve sağlık harcamalarının aynı takvim yılı içerisinde birlikte yapılması durumunda hem eğitim hem de sağlık harcamları için beyan edilen gelirin %10’u tutarında indirim yapma olanağı yoktur. Böyle bir durum olması halinde, eğitim ve sağlık harcamlarının toplam tutarının beyan edilen gelirin %10’u ile sınırlı olan kısmı, diğer genel şartlarında sağlanması koşuluyla gelir vergisi beyannamesi üzerinden indirim konusu yapılabilecektir.

Beyanname üzerinden indirilebilecek olan bu harcamaların; mükellefin kendisine, eşine, küçük çocuklarına ait olması gerekmektedir. Eşler veya çocukların ayrı beyanname vermesi durumunda, vergilendirmede şahsilik ilkesi gereği eşlerin ve çocukların her biri beyan ettikleri gelirin %10’u ile sınırlı olmak üzere eğitim ve sağlık harcamlarını kendi verecekleri beyannameleri üzerinden indirebileceklerdir.

İndirim hakkından, gelirlerini yıllık beyanname ile beyan eden mükelleflerin yararlanması sağlanmıştır. Bu sebeple ticari, zirai ve serbest meslek kazanç sahiplerine ilave olarak ücret, gayrimenkul ve menkul sermaye iratları ile diğer kazanç ve iratlarından kaynaklı yıllık gelir vergisi beyannmesi veren mükelleflerin de bu avantajlı uygulamadan faydalanması amaçlanmıştır.

            İndirim konusu yapılacak harcamaların, beyan edilen gelirin yeterli olmaması halinde gelir vergisi matrahının tespitinde indirim olarak dikkate alınamaması durumunda indirim konusu yapılamayan tutarın takip eden yıllara indirim olarak devri mümkün değildir. İlgili harcamalar hangi yıl yapılmışsa o yılın gelir vergisi beyannamesinde indirim konusu yapılmalıdır. Ayrıca, vergiye tabi gelir elde eden ancak geliri istisna tutarını aşmayanlar ile nihai olarak tevkifat suretiyle vergilendirilenler yıllık gelir vergisi beyannamesi vermeyeceklerinden yıl içinde yapmış oldukları indirime konu harcamalları, gelir vergisi matrahınını tespitinde indirim olarak dikkate alamayacaklardır.     

2.1. Eğitim Harcamalarını Gelir Vergisi Matrahından İndirme Şartları

            255 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde[3] eğitim giderleri;

            - Eğitim ve öğretim kurumları, anaokulu, kreş ve dershanelere eğitim amacıyla yapılan ödemeler,

            - Eğitim amaçlı kurs ücretleri,

            - Okul servis ücretleri

            - Kitap ve kırtasiye alımları için yapılan harcamalar,

            - Öğrencilerin özel yurtlarda ve pansiyonlarda kalmaları durumunda ödenen tutarlar  olarak tebliğde belirtilmiştir.

      Yukarıda belirtilen işlemler için düzenlenen belgeler mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocukları adına tanzim edilmiş olması ve ayrıca mükellef tarafından bedelinin karşılanması gerekmektedir.

            255 Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde; "Eğitim giderleri" başlıklı bölümünde, "Eğitim ve öğretim kurumları, anaokulu, kreş ve dershanelere eğitim amacıyla yapılan ödemeler ile eğitim amaçlı kurs ücretleri, okul servis ücretleri, kitap ve kırtasiye alımları için yapılan harcamalar ile öğrencilerin özel yurt ve pansiyonlarda kalmaları durumunda ödenen tutarlar vergi indirimine esas alınacaktır." hükmünün yer aldığı, bununla birlikte, Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun[4] "Tanımlar" başlıklı 2 nci maddesinde "Kurum" ifadesi; "okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, özel öğretim kurslarını, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri, mesleki eğitim merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumları" şeklinde, "çeşitli kurslar" ifadesi ise; "kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumları" şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanunun "Kurum açma izni" başlıklı 3 üncü maddesinde, her ne ad altında olursa olsun, eğitim ve öğretim sunmak amacıyla yürütülen faaliyetlerin Bakanlığın izin ve denetimine tabi olduğu hüküm altına alınmış olması nedeniyle 255 Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde belirtilen eğitim ve öğretim kurumları, anaokulu, kreş ve dershanelere eğitim amacıyla yapılan ödemeler ile eğitim amaçlı kurs ücretleri için ödenen tutarların indirilebilmesi için Milli Eğitim Bakanlığı’ndan (MEB) ruhsat almış mükellefler tarafından verilen belgelerle tevsik edilmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. Aksi taktirde MEB onaylı olmayan eğitim kurumlarına ödenen eğitim harcamları gelir vergisi beyannamesinde eğitim harcaması olarak indirilemez.

            Ayrıca, yabancı ülkelerdeki eğitim kurumlarına yapılan ödemeler, okullarda verilen ve bedeli ayrı olarak tespit edilen yemek hizmet bedeline ilişkin harcamalar,okul aile birliği ve okul koruma derneklerine yapılan bağışlar ve gelir veya kurumlar vergisine tabi olmayan okullara ödenen eğitim ücretleri ile devlet okullarına ödenen harçlar eğitim giderleri eğitim harcamaları kapsamına girmemektedir.

Bu açıklamalar doğrultusunda, anaokulu, kreş ve dershanelere eğitim amacıyla yapılan ödemeler, okul servis ücretleri, eğitim kurs ücretleri (MEB onaylı), kitap ve kırtasiye alımları için yapılan harcamalar, öğrencilerin özel yurtlarda ve pansiyonlarda kalmaları durumunda ödenen tutarlar Türkiye’de mükellefiyeti bulunan gerçek ve tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi ve beyan edilen gelirinde %10’unu aşmaması şartıyla gelir vergisi beyannamesinden indirim konusu yapılabilir.

2.2. Sağlık Harcamlarını Gelir Vergisi Matrahından İndirme Şartları

            255 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde sağlık giderleri; teşhis veya tedavi sürecinde yapılan;

            - Muayene, tahlil, ameliyat, fizik tedavi ve hastane giderleri,

            - İlaç, sağlık malzemesi, gözlük ve lens alımları gibi harcalar olarak tebliğde belirtilmiştir.

Yukarıda belirtilen sağlık harcamalarının mükellef tarafından karşılanması halinde karşılanan sağlık harcamaları mükellefin beyan ettiği gelir vergisi matrahından indirilebilecektir.

2.3. Eğitim ve Sağlık Harcamalarının Türkiye’de Yapılması İle İlgili Hususlar

Eğitim ve sağlık harcamlarının indirime konu olabilmesi için harcamaların Türkiye’de mükellef tarafından yapılması ve  gelir veya kurumlar vergisine tabi olan mükelleflerden yapılması gerekmektedir. Aksi taktirde, indirime konu eğitim ve sağlık harcamların gelir veya kurumlar vergisine tabi olmayan kişi veya kurumlardan yapılması halinde bu harcamalar gelir vergisi beyannemesi üzerinden indirim konusu yapılamayacaktır. Ayrıca, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun[5] 4 üncü maddesi veya kendi özel kanunlarında yer alan hükümler uyarınca kurumlar vergisi muafiyeti tanınan kurumlardan yapılan eğitim ve sağlık harcamaları, indirime konu harcama olarak kabul edilmeyecektir. Diğer taraftan, tüzel kişilikleri itibarıyla kurumlar vergisi mükellefi olmayan dernek ve vakıfların, kurumlar vergisi mükellefi olan iktisadi işletmelerinden sağlanan indirime konu mal ve hizmetler için yapılan eğitim ve sağlık harcamaları indirime konu olacaktır.

2.4. Eğitim ve Sağlık Harcamalarında “ Çocuk” veya “ Küçük Çocuk” Tabiri İle İlgili Hususlar

GVK-85/2012-7 sayılı Gelir Vergisi Sirkülerinde[6], “çocuk” veya “küçük çocuk” tabirinden, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilenler, evlat edinilenler ile ana veya babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturanlar dahil) 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış çocukların anlaşılması gerektiği belirtilmiştir. Mezkur sirkülerde eşin tanımı ise, mükellefle aralarında yasal evlililk bağı bulunan kişileri ifade ettiği şeklinde belirtilmiştir.

2.5. Eğitim ve Sağlık Harcamaları Kapsamında Tevsik Edici Belgelerle İlgili Hususlar 

Gelir vergisi mükelleflerinin KDV mükellefi olup olmadıklarına bakılmaksızın nihai tüketici olarak gerçekleştirdikleri ve indirim konusu yapabilecekleri eğitim ve sağlık harcamaları, gelir vergisi matrahının tespitinde KDV dahil tutarı ile birlikte dikkate alınır.

Mükelleflerin indirime konu harcamalarını, gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinden alacakları; Vergi Usul Kanununda belirtilen fatura ve serbest meslek makbuzundan herhangi biri ile tevsik etmesi gerekmektedir. Ayrıca, Gelir İdaresi Başkanlığı(GİB); eğitim ve sağlık harcamaları bakımından yazar kasa fişleri (ÖKC) “tevsik edici belge’’ olarak kabul etmemektedir.

213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre defter tutmak mecburiyetinde olanlar, tuttukları defterlerle üçüncü kısımda yazılı vesikaları, ilgili bulundukları yılı takip eden takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile muhafaza etmeye mecburdurlar. Mezkur Kanuna göre defter tutmak mecburiyetinde olmayanlar, almaya mecbur oldukları fatura ve benzeri belgelerini düzenlenme tarihini takip eden takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile muhafaza etmeleri gerekmektedir.

Dolayısıyla, mükelleflerin Türkiye’de gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinden aldıkları eğitim ve sağlık harcamalarına dair belgeleri, defter tutmak mecburiyetinde olanlar, ilgili bulundukları yılı takip eden takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile defter tutmak mecburiyetinde olmayanlar ise düzenlenme tarihini takip eden takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile muhafaza etmeye mecburdurlar.

Söz konusu harcama belgelerinin beyannameye eklenmesi gerekmemekle beraber elektronik ortamda gönderilen beyannamede söz konusu harcama belgelerinin listelenmesi talep edilmektedir

3.ÖZELGELER KAPSAMINDA EĞİTİM VE SAĞLIK HARCAMALARININ GELİR VERGİSİ MATRAHINDAN İNDİRİM KONUSU YAPILMASI VE ÖZELLİKLİ HUSUSLAR

3.1.Tüp Bebek Harcamasının Sağlık Harcaması Olarak İndirim Konusu Yapılması Hususu

Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 05/03/2010 tarih ve 2010-GVK-89-1-216 sayılı özelge de[7]; mükellefin sigorta acenteliği faaliyetinden dolayı ticari kazanç yönünden kayıtlı gelir vergisi mükellefi olduğu, 2009 yılı içerisinde gördüğü tüp bebek tedavisi nedeniyle yapmış olduğu harcamalarını 2009 yılı için vereceği yıllık gelir vergisi beyannamesinde indirim konusu yapıp yapamayacağı hususunda idareden bilgi talep ettiği anlaşılmıştır.

İlgili özelge talebine de Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen cevapta; tüp bebek tedavisi nedeniyle yapılan harcamaların  Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesi kapsamında sağlık harcaması olarak değerlendirilmesi gerektiği, gelir vergisi beyannamesinde de beyan edilen gelirin %10'unu aşmaması, Türkiye'de yapılması ve gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi şartıyla, tüp bebek tedavisi için yapılan sağlık harcamalarının gelir vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılmasının mümkün olduğu belirtilmiştir.

3.2. Medikal Maske Harcamalarının Gelir Vergisi Beyannamesinde Sağlık Harcaması Olarak İndirim Konusu Yapılamayacağı Hususu

İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 20/11/2023 tarih ve E-62030549-120-1311179 sayılı özelge de[8]; faturası bulunan medikal maske harcamalarının serbest meslek faaliyeti dolayısıyla vereceği yıllık gelir vergisi beyannamesinde sağlık harcaması olarak dikkate alınıp alınamayacağı hususunda hakkında idareden görüş talep etmiştir.

İlgili özelge talebine de İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen cevapta; satın alınan medikal maskelere ilişkin harcamaların, sağlık harcaması kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmadığından, Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendine göre gelir vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılması mümkün bulunmadığı belirtilmiştir.

3.3. Sağlık Harcamasının Ödeme Kaydedici Cihaz Fişi ile Belgelendirilmesi Halinde İndirim Konusu Yapılıp Yapılmayacağı Hususu

Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 04/09/2014 tarih ve 11355271-120.04[65-2014/6]-6598 sayılı özelge de[9]; Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesine göre verilecek serbest meslek kazanç beyannamesinde, sağlık gideri olarak eczanelerden alınan ilaçlara ait ödeme kaydedici cihaz fişlerinin indirim konusu yapılıp yapılmayacağı hususunda idareden görüş talep etmiştir.

İlgili özelge talebine de Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen cevapta; eczanelere ödenen ilaç bedeli karşılığında alınan yazar kasa fişleri "tevsik edilecek belge" olarak kabul edilmemekte olduğundan söz konusu harcamaların fatura ile tevsiki gerektiğinden beyan edilen gelirden indiriminin mümkün bulunmadığı belirtilmiştir.

3.4. Okul Kıyafetlerine Yapılan Harcamaların İndirimi Yapılıp Yapılmayacağı Hususu

Ankara  Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 24/08/2011 tarih ve B.07.1.GİB.4.06.16.01-120[89-11/1]-666 sayılı özelge de[10]; çocuğun eğitim gördüğü okul tarafından alınması ve kullanılması zorunlu kılınan, faturalı olarak okulda satışı yapılan, okulun logosunu taşıyan ve haricen başka yerde kullanılamayacak olan tek tip okul kıyafetlerine yapılan harcamalarının 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 89 uncu maddesi gereğince eğitim harcaması olarak indirim konusu yapılıp yapılamayacağı hususunda idareden  görüş istenilmiştir.

İlgili özelge talebine de Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen cevapta; eğitim kurumlarına devam eden öğrencilerin zorunlu olarak kullanmaları gereken okul kıyafetlerini sağlayan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerine yapılan ödemelerin eğitim harcaması  olarak değerlendirilmesi gerektiğinden, söz konusu harcamaların eğitim gideri olarak kabul edilmesi ve Gelir Vergisi Kanunu'nun 89/2 inci bendine göre yıllık gelir vergisi beyannamesinde eğitim harcaması olarak indirim konusu yapılmasının mümkün bulunduğu belirtilmiştir.

3.5. Ücret Geliri Elde Eden Kişinin, Eğitim Harcamalarını İndirim Konusu Yapıp Yapamayacağı Hususu

İstanbul  Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 09/03/2015 tarih ve 62030549-120[63-2014/745]-399 sayılı özelge de[11]; 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında "Mali Hizmetler Başkanı" unvanı ile ... sözleşmeli personel olarak görev yaptığı belirtilen, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca eğitim harcamalarının ücret matrahından indirim konusu yapılıp yapılmayacağı hususunda idareden görüşü talep edilmektedir.

            İlgili özelge talebine de İstanbul  Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen cevapta; ... alınan ücret ile ilgili genel sekreterliğin döner sermayesinden alınan ek ödemenin tek işverenden elde edilen ücret olması nedeniyle yıllık beyanname verilmemesi gerekmektedir. Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinde yer alan indirimlerden yalnızca gelirin yıllık beyanname ile beyan edilmesi durumunda yararlanılması mümkün bulunduğundan, tevkifat yoluyla vergilendirmenin nihai vergilendirme olduğu durumlarda, eğitim harcamalarının ücret matrahından indirim konusu yapılması mümkün bulunmadığı belirtilmiştir.

3.6. Devlet Üniversitesinde Eğitim Gören Oğlu İçin Yapılan Harcamaların Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinde Eğitim Gideri Olarak Düşülüp   Düşülmeyeceği Hususu

            Muğla Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 16/10/2015 tarih ve 96620903-120[89-15/5]-101 sayılı özelge de[12]; serbest muhasebeci olan mükellef, Kocaeli Üniversitesi'nde okuyan oğlu için tuttuğu eşyalı eve ait ev kirası, apartman aidatı, doğalgaz, elektrik, su ve internet gibi ödemelerin kendi şahsi hesabından otomatik ödeme talimatı ile bankadan gerçekleştiği belirtilerek, üniversite öğrencisi oğlu için yapmış olduğu bu giderlerin eğitim-öğretim gideri olarak 2015 yılı Mart ayında beyan edeceği yıllık gelir vergisi beyannamesinde vergi matrahından eğitim gideri olarak düşülüp düşülmeyeceği konusunda idareden görüş talep etmiştir.

            İlgili özelge talebine de Muğla  Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen cevapta; Kocaeli Üniversitesi'nde tahsilde olan oğlunun 25 yaşını doldurmamış olması, beyan edilecek gelirin %10'luk kısmını aşmaması, gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi şartıyla eğitim amaçlı kitap ve kırtasiye alımları için yapılan harcamalar ile özel yurt veya pansiyona ödenen tutarların yıllık beyanname ile bildirilecek gelirden indirilmesi mümkün olduğu ancak ev kirası, apartman aidatı, doğalgaz, elektrik, su ve internet gibi ödemelerin  gelir vergisi beyannamesinde indirim konusu yapılmasının mümkün bulunmadığı belirtilmiştir.

3.7. Velayeti Eşte Bulunan Çocuk İçin Yapılan Eğitim Giderinin Gelir Vergisi Matrahından İndirim Konusu Yapılıp Yapılmayacağı Hususu

            Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 23/08/2017 tarih ve 49327596-120.04[GVK.ÖZ.2017.35] – 126189 sayılı özelge de[13]; ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... T.C. kimlik numarasında kayıtlı mükellef olduğu, 01.07.2016 tarihinde eşinden ayrıldığı, kızına ait eğitim bedelini okula teslim etmek üzere eski eşine teslim ettiğini ve ödemenin de eşi tarafından yapıldığını belirterek, eski eşi adına fatura edilen eğitim giderinin serbest meslek kazancına ilişkin gelir vergisi matrahınızın tespitinde indirim konusu yapılıp yapılamayacağı konusunda idareden görüş talep etmiştir.

            İlgili özelge talebine de Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen cevapta; 23.10.2012 tarih ve GVK-85/2012-7 sayılı Gelir Vergisi Sirkülerinde, "çocuk" veya "küçük çocuk" tabirinden, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilenler, evlat edinilenler ile ana veya babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturanlar dâhil) 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış çocukların anlaşılması gerektiği belirtilmiştir. Bu hükümlere göre, ayrılmış olunan  eşi adına düzenlenen faturanın serbest meslek kazancınıza ait beyanname üzerinde indirim konusu yapılmasının mümkün bulunmadığı, ancak faturanın kendisi veya çocuğu adına düzenlenmiş olması halinde indirimden faydalanabileceği belirtilmiştir.

3.8. Müzik Enstrümanı Çocuk İçin Yapılan Eğitim Giderinin Gelir Vergisi Matrahından İndirim Konusu Yapılıp Yapılmayacağı Hususu

            Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 18/11/2020 tarih ve 11355271-120.04.99[89-2020/35]-E.50913 sayılı özelge de[14]; 28.10.2002 doğumlu kızının Mimar Sinan Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Müzik ve Sahne Sanatları Lisesi 10 uncu sınıf Arp Sanat Dalı öğrencisi olduğu, öğrenim gördüğü arp enstrümanında kullanılmak üzere 2019 yılında tel aldığınız belirtilerek arp teli alımının eğitim malzemesi alımı olarak değerlendirilerek gelir vergisi beyannamenizde beyan edilen gelirden indirim konusu yapılıp yapılmayacağı hususunda idarenin görüşü talep edilmektedir.

            İlgili özelge talebine de Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen cevapta; konuyla ilgili olarak 255 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin "Eğitim Giderleri" başlıklı bölümünde "Eğitim ve öğretim kurumları, anaokulu, kreş ve dershanelere eğitim amacıyla yapılan ödemeler ile eğitim amaçlı kurs ücretleri, okul servis ücretleri, kitap ve kırtasiye alımları için yapılan harcamalar ile öğrencilerin özel yurt ve pansiyonlarda kalmaları durumunda ödenen tutarlar vergi indirimine esas alınacaktır." açıklaması yer almaktadır. Bu hüküm ve açıklamalara göre; Mimar Sinan Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Müzik ve Sahne Sanatları Lisesinde tahsilde olan kızı için yapılan arp teli harcamasının, eğitim malzemesi alımı olarak kabulü ve beyan edilecek gelirin %10'unu aşmaması, gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi şartıyla, yıllık beyanname ile bildirilecek gelirden indirilmesinin mümkün bulunduğu belirtilmiştir.

3.9.Tablet Bilgisayarın Eğitim Harcaması Olup Olmayacağı Hususu

            Balıkesir Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 24/02/2022 tarih ve E-46480499-120.05.99[2021/1749]-22827 sayılı özelge de[15]; Covid-19 salgını nedeniyle 2020 yılının büyük bölümünün zorunlu uzaktan eğitim ile geçirildiğini ve ilkokula devam etmekte olan çocuğunun online eğitime katılabilmesi için tablet bilgisayar aldığını belirterek, söz konusu tablet bilgisayara ait fatura tutarının eğitim harcaması kapsamında beyanname üzerinden indirime konu edilip edilemeyeceği hususunda hususunda idarenin görüşü talep edilmektedir.

            İlgili özelge talebine de Balıkesir Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen cevapta;  ilkokula devam eden çocuğun online eğitimde kullanması için aldığı tablet bilgisayara ait fatura bedelinin, söz konusu tablet bilgisayarın sadece eğitim malzemesi olarak kullanılmaya mahsus olmaması ve eğitim dışında da kullanılmaya elverişli olması nedeniyle, eğitim harcaması olarak 2020 takvim yılına ait gelir vergisi beyannamesi üzerinden indirim konusu yapılmasının mümkün bulunmadığı belirtilmiştir.

3.10. Diyetisyene Ödenen Hizmet Bedelinin Sağlık Harcaması Olup Olmayacağı Hususu

            Karabük Defterdarlığı tarafından verilen 08.02.2023 tarih ve E-35831311-010.01-2614 sayılı özelge de[16]; diyetisyene ödenen hizmet bedelinin serbest meslek kazancınızdan indirim konusu yapılıp yapılamayacağı hususunda idarenin görüşü talep edilmektedir.

            İlgili özelge talebine de Karabük Defterdarlığı tarafından verilen cevapta; özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden serbest meslek kazancı yönünden gelir vergisi mükellefi olduğunuz, adınıza "Danışmanlık hizmeti" faturası düzenleyen …'ın ise "869090 - Hastane dışı tıp doktorları harici yetkili kişilerce sağlanan mesleki terapi, aroma terapi, konuşma terapisi, homeopati, besin tedavisi, ayak bakımı, diş hijyeni vb. hizmetler" faaliyetiyle gelir vergi mükellefiyeti bulunduğu görülmüştür.

            Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalara göre;  …'dan almış olunan ve özelge talep formunun ekindeki serbest meslek makbuzuyla belgelendirilen söz konusu  hizmetin, Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı fıkrasında düzenlenen ve 255 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklanan "sağlık hizmeti" kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığından, yapılmış olan  ödemenin, gelir vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılmasının mümkün bulunmadığı belirtilmiştir.

3.11. Psikolojik Danışmanlık Hizmetinin Sağlık Harcaması Olarak Kabul Edilip Edilmeyeceği Hususu

            Van  Defterdarlığı tarafından verilen 02/11/2023 tarih ve E-60757842-120-26606 sayılı özelge de[17]; serbest meslek erbabı olarak kendisi için almış olduğu psikolojik danışmanlık harcamalarının, sağlık harcaması kapsamında yıllık gelir vergisi beyannamesinde indirim konusu yapılıp yapılmayacağı hususunda idarenin görüşü talep edilmektedir.

            İlgili özelge talebine de Van  Defterdarlığı tarafından verilen cevapta; konuyla ilgili olarak 255 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin "Sağlık Giderleri" başlıklı bölümünde, "Teşhis ve/veya tedavi sürecinde yapılan sağlık harcamaları (muayene, tahlil, ameliyat, fizik tedavi ve hastane giderleri ile ilaç, sağlık malzemesi, gözlük ve lens alımları gibi) vergi indirimine konu teşkil edecektir." açıklaması yer almaktadır. "…" sitesinden alınmış olunan uzaktan psikolojik danışmanlık hizmetinin, Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde ve anılan Tebliğde belirtilen "sağlık harcaması" kapsamında değerlendirilmemesi ve gelir vergisi matrahınızın tespitinde indirim konusu yapılmasının mümkün bulunmadığı belirtilmiştir.

3.12. Destekleyici Sağlık Ürünleri (Ağrı, Isı Ve Kolajen Bantları, Vitamin (B12, Omega 3), Melatonin İle Yüz Gerdirme Maskesi Vb.) Harcamalarının Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinde İndirim Konusu Yapılıp Yapılamayacağı Hususu

            Ankara  Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 20.11.2023 tarih ve E-38418978-120[89-23]-532790 sayılı özelge de[18]; serbest meslek faaliyeti dolayısıyla gelir vergisi mükellefi olduğu, 2023 yılı içerisinde ağrı, ısı ve kolajen bantları, vitamin (B12, Omega 3), melatonin ile yüz gerdirme maskesi vb. destekleyici nitelikteki sağlık ürünlerine ait harcamaların yıllık gelir vergisi beyannamesinde indirim konusu yapılıp yapılamayacağı hususunda idarenin görüşü talep edilmektedir.

            İlgili özelge talebine de Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen cevapta; konuyla ilgili olarak 255 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin "Sağlık giderleri" başlıklı bölümünde, "Teşhis ve/veya tedavi sürecinde yapılan sağlık harcamaları (muayene, tahlil, ameliyat, fizik tedavi ve hastane giderleri ile ilaç, sağlık malzemesi, gözlük ve lens alımları gibi) vergi indirimine konu teşkil edecektir." açıklaması yer almaktadır. Bu hüküm ve açıklamalara göre, … A.Ş.'den satın alınmış olunan ağrı, ısı ve kolajen bantları, vitamin (B12, Omega 3), melatonin ile yüz gerdirme maskesi vb. destekleyici sağlık ürünlerine ilişkin harcamaların "sağlık gideri" olarak değerlendirilemeyeceğinden, bu giderlerin gelir vergisi matrahınızın tespitinde indirim konusu yapılmasının mümkün bulunmadığı belirtilmiştir.

3.13. Tiyatro Eğitimi İçin Yapılan Harcamanın Eğitim Gideri Kapsamında İndirim Olarak Dikkate Alınıp Alınmayacağı Hususu

Ankara  Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 04.03.2024 tarih ve E-38418978-120[89-2022/15]-134718 sayılı özelge de[19]; çocuğunun … Yapım ve Yayıncılık Organizasyon A.Ş.'den tiyatro kursu aldığı belirtilerek söz konusu eğitim kursuna yapmış olduğunuz harcamaların, eğitim gideri kapsamında yıllık gelir vergisi beyannamesinde beyan edilen gelirinden indirim konusu yapıp yapamayacağı hususunda idarenin görüşü talep edilmektedir.

İlgili özelge talebine de Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen cevapta; 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun "Tanımlar" başlıklı 2 nci maddesinde "Kurum" ifadesi; "okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, özel öğretim kurslarını, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri, mesleki eğitim merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumları" şeklinde, "çeşitli kurslar" ifadesi ise; "kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumları" şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanunun "Kurum açma izni" başlıklı 3 üncü maddesinde, her ne ad altında olursa olsun, eğitim ve öğretim sunmak amacıyla yürütülen faaliyetlerin Bakanlığın izin ve denetimine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Yapılan hüküm ve açıklamalara göre, 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış olan çocukların eğitimleri için, 5580 sayılı Kanun kapsamında Bakanlığın izin ve denetimine tabi olarak eğitim ve öğretim kurumu kapsamında faaliyet gösteren eğitim kursuna ödenen ücretlerin, beyan edilen gelirin %10'unu aşmaması kaydıyla eğitim harcaması olarak yıllık gelir vergisi beyannamesinde indirim konusu yapılabilmesi mümkün bulunmaktadır.

 Buna göre, çocuğun tiyatro eğitimi hizmeti almış olduğu … Yapım ve Yayıncılık Organizasyon A.Ş.'nin, 5580 sayılı Kanun uyarınca Milli Eğitim Bakanlığının izin ve denetimine tabi olarak faaliyet gösteren eğitim ve öğretim kurumu kapsamındaki bir kurs olması halinde, söz konusu kursa çocuğunuzun tiyatro eğitimi için ödenen tutarların, beyan edilecek gelirin %10'unu aşmaması kaydıyla eğitim harcaması kapsamında yıllık gelir vergisi beyannamesinde indirilmesinin mümkün bulunduğu belirtilmiştir.

4. EĞİTİM VE SAĞLIK HARCAMALARININ GELİR VERGİSİ MATRAHINDAN İNDİRİMİNE İLİŞKİN ÖRNEK OLAY

Örnek Olay 1: Avukat (Ö) hukuk danışmanlığı faaliyetinden dolayı 2025 yılına ilişkin olarak giderler sonrasında beyan etmesi gereken serbest meslek kazancı 1.000.000,00-TL’dir. Aynı yıl 100.000,00-TL’de geçici vergi ödemiştir.

Avukat (Ö) 2025 yılında ilkokulda okuyan çocuğu için Türkiye'de hizmet veren özel okula eğitim bedeli olarak 100.000 TL ödeyerek faturalandırmıştır. Aynı okula çocuğu için 20.000 TL yemek parası,15.000 TL de servis ücreti ödeyerek faturasını almıştır. Ayrıca, Avukat (Ö) çocuğunun eğitim çalışmalarında kulanması amacıyla Türkiye çapında hizmet veren bir teknoloji mağazasında da 5.000,00-TL değerinde bir tablet bilgisayar satın alarak faturalandırmıştır.

Avukat (Ö) 2025 yılında Türkiye'de hizmet veren bir göz hastanesinde eşi için de lazer ameliyatı yaptırmış ve 25.000-TL ödeme yaparak faturalandırmıştır.

Serbest meslek  erbabı Avukat (Ö)’nün 2025 yılı serbest meslek kazancı için 2026 Mart ayında beyan edeceği yıllık gelir vergisi beyannamesinde indirim konusu yapacağı eğitim ve sağlık harcamaları aşağıdaki tabloda gösterildiği şekilde hesaplanmıştır.

Yukarıda gösterilen tabloda ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, çocuk” veya “ küçük çocuk” tabiri  kapsamında 18 yaşını veya tahsilde olması halinde 25 yaşını doldurmamış çocuklara ait eğitim harcamalarının,Türkiye'de yapılması ve gelir veya kurumlar vergi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi şartıyla, beyan edilen gelirin %10’unana kadar indirim konusu yapılabilmektedir.

Örnek olay 1’de, serbest meslek erbabı olan Avukat (Ö)’nün 1.000.000,00-TL tutarında serbest meslek kazancı olduğu, küçük çocuğu için ödediği 115.000,00-TL (100.000,00-TL + 15.000,00-TL) tutarındaki eğitim gideri ve eşinin gözü için yapılan lazer ameliyatının bedeli olan 25.000,00-TL’lik sağlık harcamasının toplamı olan 140.000,00-TL, GVK’nın 89/2 maddesi kapsamında beyan edilen gelirin %10’nu (1.000.000 X%10=) olan 100.000 TL’yi aştığından, 2025 yılına ilişkin olarak Mart/2026’de verilecek olan yıllık gelir vergisi beyannamesinden beyan edilecek gelir tutarından indirim konusu yapılacak eğitim ve sağlık harcaması tutarı en fazla 100.000-TL olacaktır. Avukat (Ö)’nün yapmış olduğu eğitim ve sağlık harcamasının yasal sınırlamayı aşan (140.000-100.000=) 40.000 TL’si 2025 yılı gelir vergisi beyannamesinde indirim konusu yapılamayacak ve bu tutar sonraki yıllara da devretmeyecektir.

Ayrıca, Avukat (Ö)’nün küçük çocuğu için okulana yapmış olduğu yemek ücreti ile eğitim maksadıyla aldığı tablet bilgisayarın  GVK 89/2 maddesi ile 255 Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği kapsamında beyan edien gelirden indirmesi de mümkün değildir.

5. SONUÇ

Eğitim ve sağlık harcamalarının gelir vergisi beyannamesinde indirim konusu yapılması, hem bireysel hem de toplumsal açıdan önemli avantajlar sağlar. Bu avantajları 5 başlık altında sıralayacak olursak; birincisi eğitim ve sağlık harcamalarının beyan edilen gelirden indirilmesi, ödenecek gelir vergisini düşürerek vergi yükünü hafifletir. Bu, özellikle yüksek sağlık giderleri ya da eğitim masrafları olan kişiler için büyük bir avantajdır. İkincisi; vergi indirimi sağlanması, kişileri özel sağlık hizmetlerinden yararlanmaya ve kendilerinin ya da çocuklarının eğitimine daha fazla yatırım yapmaya teşvik eder. Üçüncüsü; eğitim ve sağlık harcamalarının vergi beyannamesinde indirim olarak kullanılabilmesi için bu harcamaların belgelenmesi gerekir. Bu da işletmelerin fatura kesmesini teşvik eder ve kayıt dışı ekonomiyi azaltır. Dördüncüsü; özellikle orta ve düşük gelir grupları için bu tür indirimler büyük bir destek olabilir. Sağlık harcamaları aniden ve beklenmedik şekilde ortaya çıkabilirken, eğitim harcamaları da aile bütçesinde önemli bir yük oluşturabilir. Vergi indirimi, bu yükü hafifletmeye yardımcı olur. Beşincisi; vergi avantajları sayesinde bireyler daha fazla sağlık ve eğitim harcaması yapabilir, bu da eğitim kurumları ve sağlık sektörüne yönelik talebi artırarak ekonomik büyümeyi desteklemesi olarak belirtilebilir.

Sonuç olarak, eğitim ve sağlık harcamalarının vergi beyannamesinde indirim konusu yapılması, bireylerin maddi yükünü azaltırken, daha iyi eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimini teşvik eder, kayıt dışılığı önler ve ekonomiye katkı sağlar. Ancak, yıllık beyannamede gelir vergisi matrahını azaltmak için yapılan eğitim ve sağlık harcamaları uygulanırken GVK 89/2 maddesinde yer alan kanun hükmü, 255 Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği ve mezkur kanun kapsamındaki güncel özelgeler göz önüne alınarak dikkatli bir şekilde beyannameye yansıtılmalıdır. Bu kapsamda, mükelleflerin Türkiye’de gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinden aldıkları eğitim ve sağlık harcamalarına dair belgeleri, defter tutmak mecburiyetinde olanlar, ilgili bulundukları yılı takip eden takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile defter tutmak mecburiyetinde olmayanlar ise düzenlenme tarihini takip eden takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile muhafaza etmeye mecbur oldukları da unutulmamalıdır. Aksi taktirde, mükelleflerin gelir vergisi matrahını azaltarak az vergi ödeme amacı ile çıktığı yolda haksız indirim yapıldığına dair idarenin tespiti olması halinde vergi tarhiyatları ve vergi ziyaı cezaları ile karşılaşabiliriler.